Miroslav Pečujlić

 1929-2006

       redovni profesor Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu, u penziji

 

            

          Miroslav Pečujlić je rođen 7. januara 1929. godine u Sisku (Hrvatska). Osnovnu školu i gimnaziju je završio u Beogradu. Bio je zaposlen u Gradskom komitetu NO Beograda 1947-50, a potom u Upravi za ekonomsku i tehničku pomoć FNRJ Beograd 1954-55. godine. Diplomirao je 1957. godine na Pravnom fakultetu u Beogradu sa opštom ocenom 9,65 i izabran je za asistenta na predmetu Opšta sociologija na Pravnom fakultetu 1958. godine. Proveo je tri meseca na specijalizaciji u Engleskoj 1959. godine (London School of Economics and Political Science). Doktorirao je 1961. godine sa disertacijom na temu Savremene socijaldemokratske teorije o prelazu iz kapitalizma u socijalizam i potom izabran za docenta 1962. godine. Kao stipendista Fordove fondacije 1961-62. godine proveo je godinu dana na specijalizaciji na univerzitetima u SAD (Kolumbija, Čikaški univerzitet, Univerzitet u Berkliju i En Arboru), kao). Za vanrednog profesora Pravnog fakulteta je izabran 1965. god. a za redovnog profesora 1973. godine.

Pored izvođenja nastave na Opštoj sociologiji profesor Pečujlić je inicirao više drugih kurseva na Pravnom fakultetu, među kojima je posebno značajna Metodologija društvenih nauka na poslediplomskim studijama u čijoj je nastavi i sam učestvovao. Ostao je zapamćen kao nastavnik čija su predavanja privlačila veliku pažnju zbog izuzetnog duha, naučne inovativnosti i sjajnog stila. Uz to, bio je mentor i član komisije velikom broju kandidata koji su radili magistarske i doktorske teze na Pravnom fakultetu i pružio je dragocenu podršku u njihovom intelektualnom oblikovanju.

Uz nastavnu delatnost na Pravnom fakultetu profesor Pečujlić je aktivno učestvovao u životu Fakulteta obavljajući niz značajnih samoupravnih i stručnih funkcija, od višegodišnje funkcije šefa Katedre za sociologiju prava, preko uloge predsednika Zbora radnika Nastavno-naučne radne jedinice, do rukovođenja važnim komisijama Fakulteta čijem je radu davao veliki doprinos i često usmerenje.

Uporedo sa plodnom akademskom karijerom na Pravnom fakultetu u Beogradu, profesor Miroslav Pečujlić je predavao na Visokoj školi političkih nauka i bio jedan od osnivača Fakulteta političkih nauka u Beogradu i dugogodišnji šef Katedre za političku sociologiju. Bio je angažovan u nastavi na predmetu Politička sociologija, a na poslediplomskim studijama učestvovao je na specijalističkim kursevima do poslednjih dana svog života. Na Fakultetu političkih nauka profesor Pečujlić je bio takođe angažovan u komisijama za izradu brojnih magistarskih i doktorskih disertacija, tako da su i studenti ovog Fakulteta imali priliku da upoznaju njegove izvrsne predavačke i pedagoške sposobnosti. Održao je veliki broj predavanja i na drugim domaćim i stranim univerzitetima.

Zahvaljujući uspešnoj i svestranoj akademskoj karijeri i ugledu profesor Pečujlić je biran za rektora Beogradskog univerziteta u dva mandata i na toj funkciji je proveo 4 školske godine, od 1977. do 1981. godine. Penzionisan je 1994. godine, ali se nastavna i stručna aktivnost profesora Pečujlića nastavila i posle toga, kao i posebno plodan naučni rad.

 II

Naučni, istraživački i stručni rad profesora Miroslava Pečujlića bio je izuzetno bogat, plodan i inovativan, što ga je svrstalo među najistaknutije stvaraoce u sociološkoj i uopšte društvenoj nauci kod nas posle drugog svetskog rata. Posebno važan doprinos dao je u oblasti izučavanja opšte sociologije i socijalne teorije, društvene strukture, političke sociologije, metodologije društvenih nauka i globalnih društvenih procesa. Napisao je više od dvadeset knjiga i stotinak članaka, uredio je nekoliko zbornika, antologija i leksikona, rukovodio je i učestvovao u velikom broju projekata, uređivao je više stručnih časopisa i aktivno je učestvovao na brojnim domaćim i međunarodnim simpozijumima.

Knjige koje je napisao profesor Pečujlić imale su u naučnim krugovima veliki odjek zbog novih tema, ideja i pristupa, analitičke dubine, kao i zbog vrhunskog stila i lepog jezika kojim je pisao. Ostavio je iza sebe preko 20 knjiga, među kojima su:

Klase i savremeno društvo (1967), Budućnost koja je počela – naučno-tehnološka revolucija i samoupravljanje (1969), Horizonti revolucije: studije iz političke sociologije (1970), Sociologija između revolucije i apologije (1973), Univerzitet budućnosti (1980), Zarobljeno društvo (1986), University of the Future (New York-London 1987), Drama socijalizma (Zagreb-Beograd 1989), Političke stranke u Jugoslaviji (sa V. Milić, 1989), Savremena sociologija – stara i nova slika sveta (1991), Kritička teorija savremenog društva (sa V. Milić i Z. Vidaković, 1991), Demokratija i autoritarizam –politička kultura jugoslovenskog višestranačkog društva (sa V. Milić, 1994), Metodologija društvenih nauka (sa V. Milić, više izdanja), Sociologija (sa V. Milić, više izdanja), Izazovi tranzicije – novi svet i postsocijalistička društva (1997), Globalizacija – dva lika sveta (2002).

Profesor Pečujlić je uredio više zbornika u kojima je priložio i svoje tekstove, a među njima su: Osnovi nauke o društvu (1972), Metodologija društvenih nauka (1975), Marksizam – misao savremene epohe (antologija u tri toma, redaktor sa N.Pašić, 1976), Politička sociologija (1978), The Transformation of the World – The Role of Science and Technology (Macmillan press 1980), Social and Cultural Alternatives in the Changing World (UN University  1981), Science and Technology in the Transformation of the World, (ko-urednik, UN University 1982),  Sociološki leksikon (glavni redaktor sa R. Lukić, 1982), itd.

Za studiju „Susret svetova“ koja predstavlja uvodni tekst trotome antologije Marksizam – misao savremene epohe,  profesor Pečujlić je dobio NIN-ovu nagradu za publicistiku 1977. godine.

Profesor Miroslav Pečujlić je rukovodio većim brojem projekata i učestvovao u više istraživčkih makroprojekata, među kojima su: Istraživanje promena u socijalnoj strukturi Jugoslavije, Strategija naučno-tehnološkog razvoja SR Srbije do 2000 godine, Jugoslavija u svetskoj privredi na pragu XXI veka – Strategija (Konzorcijum ekonomskih instituta, Beograd), Social and Cultural Alternatives in the Changing World (Univerzitet UN), Ekološka situacija SR Srbije (SANU), Konstituisanje Srbije kao pravne države (Pravni fakultet) i drugi.

Takođe, profesor Pečujlić je bio glavni urednik časopisa Sociologija, osnivač i urednik časopisa Gledišta, predsednik i član saveta European Centre for Higher Education (UNESCO), saradnik Univerziteta UN i član saveta makroprojekta Socio-Cultural Alternatives in the Changing World, član uredništva časopisa Higher Education Policy - The Quaterly Journal of the International Associacion of Universities, član grupe eksperata UNESCO na Univerzitetu Fudan u Šangaju, koordinator kursa Future Studies Međunarodnog inter-univerzitetskog centra u Dubrovniku, predsednik Saveta za društvene nauke Fondacije Republike Srbije za negovanje mladih talenata, itd.

 III

Miroslav Pečujlić se od rane mladosti opredelio za komunistički pokret i bio je učesnik NOB-a od 1943. godine i član SKOJ-a od 1944. godine. Posle rata, pored uspešne i plodne nastavne, naučne i stručne delatnosti, takođe se angažovao i u društveno-političkom radu. Bio je na istaknutim partijskim funkcijama u Savezu komunista: član Gradskog komiteta SKS Beograda, član CK SKJ,  član Izvršnog komiteta CK SKJ, član Predsedništva CK SKJ i član Izvršnog biroa Predsedništva SKJ, član CK SKS i predsednik Saveta marksističkog centra CK SKS.

 IV

Na osnovu društveno-političkog i naučnog rada profesor Miroslav Pečujlić je dobitnik više odlikovanja i nagrada: Ordena bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem, Ordena Republike sa srebrnim vencem, Oktobarske plakete Beograda, NIN-ove nagrade za najbolje delo iz publicistike „Dimitrije Tucović 77“